Veelgestelde vragen
- Welke beloopsvormen onderscheidt men bij MS?
- Wat is interferon-beta?
- Wat zijn de bijwerkingen van interferon-beta?
- Wat zijn de meest voorkomende klachten bij MS?
- Waardoor kunnen klachten bij MS tijdelijk verergeren?
- Wat wordt onder sensibiliteitsstoornissen verstaan?
- Waar komt duizeligheid bij MS vandaan?
- Krijgt iedereen met MS vroeg of laat last van duizeligheid?
- Hoe ontstaat moeheid bij MS?
- Kan moeheid een opflakkering uitlokken?
- Hebben mensen die aan MS lijden, vaker problemen met slapen dan anderen en wat wordt hier precies onder verstaan?
- Kunnen er bij mannen met MS seksuele problemen ontstaan?
- Kunnen er bij vrouwen met MS seksuele problemen ontstaan?
- Is griepvaccinatie nuttig?
1. Welke beloopsvormen onderscheidt men bij MS?
De primair progressieve beloopsvorm is de beloopsvorm die bij de meeste mensen bekend is. Mensen met deze beloopsvorm kunnen ernstiger invalideren en afhankelijk worden van hulpmiddelen als rollator, krukken en/of een rolstoel in een latere fase. Ongeveer 10% van alle mensen met MS heeft de primair progressieve beloopsvorm.
De meest voorkomende beloopsvormen bij MS zijn dus de Relapsing Remitting en de Secundair Progressieve beloopsvorm. De eerste kan na verloop van gemiddeld 20 jaar overgaan in de tweede. Met andere woorden: de aanvallen doven langzaam uit en de herstelmomenten veranderen in een langzame achteruitgang.
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het grootste deel van de mensen die aan MS lijden, 70 à 80 procent, in meer of mindere mobiel blijft, en dat 20 à 30 procent ernstig geïnvalideerd raakt op langere termijn.
MS is geen typische erfelijke ziekte, al kennen we bij MS wel een kleine erfelijke factor. Dit wil zeggen dat kinderen van mensen met MS een klein riscico lopen dat zich bij hen op latere leeftijd ook MS zal gaan ontwikkelen.
2. Wat is interferon-beta?
Interferonen zijn een groep eiwitten die een belangrijke rol spelen in ons immuunsysteem (afweersysteem). Aanvankelijk kende men vooral de antivirale eigenschappen
van deze eiwitten, maar de laatste jaren legt men meer de nadruk op de immunoregulerende
kwaliteiten van de interferonen. Dit betekent dat ze een regelende functie hebben in het
immuunsysteem en dus reageren met andere eiwitten en vooral met immuuncellen.
Interferonen behoren tot de groep van cytokines, die alle meespelen in het complexe proces
dat het immuunsysteem wordt genoemd. belangrijk om te weten is dat interferonen
species-specifiek zijn, dat wil zeggen dat elke diersoort zijn eigen interferonen heeft.
Daarom kan, wanneer je interferon bij de mens wilt injecteren, geen dierlijk product
gebruikt worden.
Menselijk interferon wordt geproduceerd door de farmaceutische industrie via
biotechynologie.
Men kent drie soorten menselijk interferon: interferon-alfa, interferon-beta en
interferon-gamma. Enigszins algemeen gesteld zou je kunnen zeggen dat interferon-gamma een
tegengestelde werking heeft aan die van interferon-beta en alfa.
Omdat Multiple Sclerose een immuunaandoening is, heeft men, toen het product in grote
hoeveelheid kon wordern geproduceerd, dit uitgetest. via goed opgezette onderzoeken
(trials) is aangetoond dat er een gunstige invloed is bij MS, zowel op de uitslag van de
MRI-scan als op het aantal aanvallen en invaliditeit. Jammer genoeg daalt het effect van
interferon-beta op de ziekte ook in deze volgorde wanneer de ziekte in een progressievere
fase komt.
Interferon-beta is in verschillende doseringen op de markt - laag, middelmatig en hoog -
en kent drie verschillende merknamen: Avonex, Betaferon, en Rebif. Recent onderzoek heeft aangetoond dat het effect van interferon-beta dosisgebonden is.
Hoe hoger de dosis, hoe meer MS afgeremd wordt. Ten opzichte van de lage dosis nemen de
bijwerkingen bij de hoge dosis niet veel toe.
3. Wat zijn de bijwerkingen van interferon-beta?
Over het algemeen wordt interferon relatief goed verdragen. Interferon moet door middel van injecties toegediend worden en heeft voornamelijk in het begin bijwerkingen als
grieperigheid, rillingen, spierpijn, en lichte temperatuurverhoging na de injectie.
Hiertegen kan men vlak voor het injecteren een koortswerend middel innemen of injecteren
vlak voor het slapengaan. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal na twee of drie maanden.
Verder zijn er rode huidvlekken en soms pijnlijkheid op de injectieplaats. Soms kan moeheid of hoofdpijn optreden, een heel enkele keer dalen de witte en rode bloedcellen en
zijn er lichte leverfunctiestoornissen. Ernstige lange termijn nevenwerkingen zijn niet vastgesteld.
4. Wat zijn de meest voorkomende klachten bij MS?
Oogklachten: Door ontsteking van de oogzenuw kan het zicht van één of beide ogen achteruit gaan. De klachten gaan meestal grotendeels voorbij. Ook kan dubbelzien voorkomen.
Moeheid: Moeheid bij MS is erger dan bij andere aandoeningen en gaat minder snel over.
Klachten bij het plassen: Soms kunnen mensen hun urine niet ophouden, anderen kunnen juist moeilijk plassen.
Pijn: Het gaat meestal om kortdurende aanvallen van pijn, bijvoorbeeld aangezichtspijn. Soms gaat het om langdurige pijn, bijvoorbeeld een branderig gevoel in armen of benen, of pijn laag in de rug.
Klachten van de spieren: Het kan gaan om zwakte van de spieren of om stijve spieren.
Stoornissen van het gevoel: Bijvoorbeeld een doof gevoel, of prikkelingen in delen van het lichaam.
Stuurloosheid: Moeilijker fijne bewegingen uitvoeren (schrijven, knopen dichtmaken) of moeilijkheden met lopen of praten.
Stoelgang: Het kan gaan om verstopping of juist om diarree.
Welke klachten zullen optreden is niet te voorspellen en verschilt van persoon tot persoon. Niet iedereen zal al deze klachten krijgen, maar iedereen zal toch met een deel van deze klachten te maken krijgen.
5. Waardoor kunnen klachten bij MS tijdelijk verergeren?
De klachten bij MS zijn onvoorspelbaar. Het is niet te zeggen wanneer zij verergeren of verbeteren. Maar het is wel bekend dat sommige zaken een ongunstige invloed op de klachten kunnen hebben. Bij sommige mensen verergeren de klachten bij:
hoge temperaturen (warmte, koorts)
grote lichamelijke inspanning en vermoeidheid
grote geestelijke druk (stress)
infecties en verwondingen
een bevalling
een operatie, een verdoving via het ruggemerg of een ruggeprik
Van sommige zaken is de ongunsitge invloed vrij zeker (hoge temperatuur, infecties), van andere is die niet bewezen (ruggeprik). De klachten verergeren trouwens niet iedere keer wanneer één van deze zaken zich voordoet. Ook zal niet iedereen van al deze zaken last hebben.
6. Wat wordt onder sensibiliteitsstoornissen verstaan?
Onder sensibiliteitsstoornissen wordt het volgende verstaan: tintelingen, prikkelingen en dove gevoelens in de ledematen. De stoornissen kunnen van die aard zijn dat de persoon met MS niet meer voelt wat de stand van zijn/haar voeten is; of de voeten rusten op een koude of warme ondergrond. Niet iedereen met MS krijgt sensibiliteitsstoornissen, maar het merendeel van de patiënten wel. De stoornissen kunnen tijdelijk of blijvend van aard zijn.
7. Waar komt duizeligheid bij MS vandaan?
Duizeligheid is een veel gehoorde klacht, maar wordt meestal slecht omschreven. Er kunnen verschillende verschijnselen mee bedoeld worden, die ook verschillende oorzaken kunnen hebben, die niet altijd op het vlak van het centrale zenuwstelsel liggen. Belangrijk is dat eerst geprobeerd wordt om bij de klacht duizeligheid precies te beschrijven wat iemand bedoelt. Vanuit neurologisch oogpunt is de typische draaierigheid of vertigo het belangrijkste; hierbij gaat het om een horizontale of verticale beweeglijkheid. Dit verschijnsel gaat vaak gepaard met andere symptomen zoals misselijkheid en/of braken. Een dergelijk verschijnsel kan zijn oorsprong vinden in het centrale zenuwstelsel.
Daarnaast kan het bij duizeligheid gaan om een gevoel alsof men zal wegraken, met bijvoorbeeld ook zwart worden voor de ogen. Voorts kan het gaan om een onevenwichtig gevoel, alsof met dronken en licht in het hoofd is.
Duizeligheid komt bij MS veel voor, zowel de echte draaierigheid als het gevoel van onevenwichtigheid of balansverlies.
De draaisensaties of vertigo kunnen samenhangen met plaquevorming in de hersenstam of kleine hersenen, die diep in de hersenen zijn gelokaliseerd. Ook de balansverstoring of dronkenmansgang kan uit de kleine hersenen komen, maar kan tevens samenhangen met een stoornis in de functie van het ruggenmerg of met het gebruik van bepaalde medicijnen. Spasticiteit in de benen kan ook een onevenwichtigheid bij het lopen of een balansverlies geven, maar dit mag niet als duizeligheid worden aangemerkt.
8. Krijgt iedereen met MS vroeg of laat last van duizeligheid?
Het is zeker niet zo dat iedereen met MS duizeligheidsklachten krijgt. Duizeligheid is geen verplicht symptoom bij Multiple Sclerose. Duizeligheid kan ook heel goed op zichzelf staan of optreden in het kader van andere lichamelijke aandoeningen.
9. Hoe ontstaat moeheid bij MS?
Moeheid kan een direct gevolg van MS zijn. Andere oorzaken, die eventueel naast MS een rol kunnen spelen zijn: somberheid, slechte nachtrust, langdurige overbelasting en stress(fysiek of psychisch). Ook sommige medicijnen kunnen als bijwerking een toename van vermoeidheid bewerkstelligen.
10. Kan moeheid een opflakkering uitlokken?
Moeheid op zich kan geen opflakkering uitlokken. Als de moeheid echter een gevolg is van langdurige psychische overbelasting of stress, kunnen diezelfde omstandigheden ook
bijdragen tot het ontstaan van een nieuwe aanval. Het komt nogal eens voor dat de nieuwe aanval wordt voorafgegaan door een toename van moeheid. In die gevallen is moeheid op te vatten als de eerste uitng van een nieuwe aanval.
11. Hebben mensen die aan MS lijden, vaker problemen met slapen dan anderen en wat wordt hier precies onder verstaan?
Met een slaapprobleem wordt meestal bedoeld dat iemand niet goed kan slapen, maar het kan ook zo zijn dat iemand juist een overmatige slaperigheid heeft en bijvoorbeeld overdag voortdurend in slaap valt.
Slaap is een zeer complex mechanisme en een stoornis in dit mechanisme kan vele oorzaken hebben die deels op lichamelijk, deels op psychisch gebied liggen.
Meestal bedoelen we met een slaapprobleem dat iemand 's nachts slecht slaapt. Het gaat doorgaans om een inslaap- of een doorslaapstoornis, soms ook om heftige dromen c.q. het hebben van nachtmerries. Bij een slaapstoornis lukt het in slaap komen niet goed (en ligt men uren wakker) en bij een slaapstoornis wordt men een of meer keren per nacht wakker (en kan dan niet meer goed in slaap komen). Uiteraard komen er mengvormen van een inslaap- en een doorslaapstoornis voor.
Het is niet zo dat mensen met MS meer slaapproblemen hebben dan andere (gezonde of zieke) personen. Een slaapprobleem bij MS kan bjvoorbeeld te maken hebben met de spasticiteit in de benen of met pijnen en branderige gevoelsstoornissen, maar ook met blaasfunctiestoornissen. Een slaapstoornis kan ook een onderdeel zijn van een depressie. Een overmatige slaperigheid kan het gevolg zijn van de bij MS veel voorkomende chronische moeheid.
12. Kunnen er bij mannen met MS seksuele problemen ontstaan?
De seksuele problemen die bij mannen met MS kunnen ontstaan, betreffen meestal impotentieklachten en klachten over het uitblijven van een orgasme. Deze problemen komen voort uit beschadigingen in zowel ruggenmerg, hersenstam als grote hersenen. In principe staat het probleem op zichzelf en heeft stress hooguit een negatieve invloed daar waar de seksuele problemen niet voor de volle honderd procent aanwezig zijn. Soms verdwijnen de problemen als ook de letsels in het ruggenmerg weer wat minder worden. Soms reageren de problemen op een Methylprednisolonkuur.
13. Kunnen er bij vrouwen met MS seksuele problemen ontstaan?
Bij vrouwen is het mogelijk dat er geen orgasme ontstaat door de aantasting van het ruggenmerg door MS, of dat de vagina minder vochtig wordt bij seksuele opwinding. Deze problemen hebben te maken met het ziektebeeld en stress heeft daar alleen in negatieve zin invloed op daar waar al een letsel aanwezig is.
De problemen verdwijnen soms vanzelf en reageren soms op een Methylprednisolonkuur.
14. Is griepvaccinatie nuttig?
Recent onderzoek heeft aangetoond dat griepvaccinatie eerder gunstig is voor het verloop van MS. Griepvaccinatie is dus nuttig bij MS.